Wat er in de kostprijs van een kopje zit
De kostprijs van een drankje bestaat uit de ingrediënten en wegwerpartikelen voor één portie: koffie, melk of room, siroop, suiker, beker, deksel en roerstaafje. Dat zijn variabele kosten: verkoop je een kopje, dan maak je ze; verkoop je niets, dan houd je het geld.
Huur, loon, energie, belastingen, kosten voor pinbetalingen en onderhoud van de machine horen niet bij de kostprijs per kopje. Dat zijn vaste kosten of algemene kosten, die je apart bijhoudt en betaalt uit het verschil tussen verkoopprijs en kostprijs. Hieronder rekenen we eerst de pure ingrediëntkosten uit en laten we daarna zien hoe de vaste kosten over elk kopje worden verdeeld.
De formule
Elke regel van het recept werkt hetzelfde: prijs per kilo of liter, gedeeld door 1000, maal het aantal gram of milliliter per portie. De kostprijs per kopje is de som van alle regels.
- Koffie: 25 USD per kg / 1000 × 18 g = 0,45.
- Melk: 1,20 USD per liter / 1000 × 200 ml = 0,24.
- Beker, deksel, suiker en roerstaafje: 0,15.
- Totaal: 0,45 + 0,24 + 0,15 = 0,84 USD voor een cappuccino.
Kostprijs van espresso, americano, cappuccino, latte, raf en flat white
Hier een rekenvoorbeeld voor zes drankjes met de standaardwaarden van de calculator: bonen voor 25 USD per kilo, melk voor 1,20 USD per liter en 0,15 USD voor beker en kleine spullen. Voor de raf, een koffie met room en vanillesuiker die in Oost-Europa en Centraal-Azië populair is, rekenen we met room van 10% vet voor 4 USD per liter en 0,05 USD voor vanillesuiker. Alle drankjes zijn to go. Hoeveelheden en verkoopprijzen zijn voorbeelden, geen normen.
Voorbeeld: kostprijs van koffie to go, USD
| Drankje | Recept (voorbeeld) | Koffie | Melk of room | Beker en overig | Kostprijs | Verkoopprijs (voorbeeld) | Kostprijspercentage |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espresso (dubbel) | 18 g koffie | 0,45 | — | 0,15 | 0,60 | 3,00 | 20,0% |
| Americano | 18 g koffie + water | 0,45 | — | 0,15 | 0,60 | 3,50 | 17,1% |
| Cappuccino | 18 g + 200 ml melk | 0,45 | 0,24 | 0,15 | 0,84 | 4,50 | 18,7% |
| Latte | 18 g + 250 ml melk | 0,45 | 0,30 | 0,15 | 0,90 | 4,75 | 18,9% |
| Flat white | 20 g + 120 ml melk | 0,50 | 0,14 | 0,15 | 0,79 | 4,75 | 16,7% |
| Raf | 18 g + 150 ml room (10%) + vanillesuiker | 0,45 | 0,60 | 0,20 | 1,25 | 5,50 | 22,7% |
Bij de raf bestaat ‘beker en overig’ uit 0,15 voor de beker en 0,05 voor vanillesuiker. Alle prijzen zijn aannames.
Percentages of geld per kopje
Op kostprijspercentage lijkt de raf het zwakste drankje, terwijl hij per kopje het meeste geld oplevert: 5,50 − 1,25 = 4,25 USD. Een dubbele espresso levert 2,40 USD op. Huur en loon betaal je in geld, niet in procenten. Let dus op allebei: op het percentage om te zien wanneer een drankje duurder wordt om te maken, en op de brutowinst per kopje om te bepalen wat je extra promoot.
Opslag en kostprijspercentage
De opslag is (verkoopprijs − kostprijs) / kostprijs × 100. Het kostprijspercentage is kostprijs / verkoopprijs × 100. Een cappuccino met 0,84 USD kostprijs, verkocht voor 4,50 USD, heeft een opslag van ongeveer 436% en een kostprijspercentage van ongeveer 18,7%. Wil je een prijs bepalen voor een doelpercentage, deel dan de kostprijs door dat percentage: voor 25% is dat 0,84 / 0,25 = 3,36 USD. Reken daarbij met de prijs zonder btw als je kaart prijzen inclusief btw toont.
Kostprijspercentage, opslag en prijs van een cappuccino bij 0,84 USD kostprijs
| Kostprijspercentage | Opslag | Prijs cappuccino, USD |
|---|---|---|
| 20% | 400% | 4,20 |
| 25% | 300% | 3,36 |
| 30% | 233,3% | 2,80 |
| 35% | 185,7% | 2,40 |
| 40% | 150% | 2,10 |
Opslag = (1 / percentage − 1) × 100%. Prijs = kostprijs / percentage.
Hoe huur en loon de echte kosten van een kopje veranderen
Vaste kosten worden verdeeld over de kopjes die je verkoopt. Stel dat een kleine koffiezaak 9.000 USD per maand kwijt is aan huur, loon, energie en andere algemene kosten (een voorbeeld, geen marktgemiddelde). Bij 120 kopjes per dag, dus 3.600 per maand, is dat 2,50 USD per kopje bovenop de ingrediënten. Bij 60 kopjes per dag is het 5,00 USD per kopje, en dan dekt een cappuccino van 4,50 USD zijn kosten niet meer. De ingrediënten zijn hetzelfde gebleven, alleen de aanloop is veranderd.
Voor het break-evenpunt deel je de vaste kosten door wat elk kopje na aftrek van de ingrediënten overlaat. Een cappuccino van 4,50 USD met 0,84 USD aan ingrediënten laat 3,66 USD over, dus 9.000 / 3,66 ≈ 2.459 kopjes per maand, ongeveer 82 per dag. Belastingen en pinkosten hangen af van je situatie en je bank; bespreek ze met je boekhouder.
Waar koffiezaken ongemerkt geld verliezen
De calculator laat het perfecte kopje zien. Neem een zaak met 120 kopjes per dag, waarvan 100 met melk, tegen de voorbeeldprijzen hierboven. Volgens recept kost dat 100 × 0,84 + 20 × 0,60 = 96 USD per dag, ongeveer 2.880 USD per maand. Melk die in de kan achterblijft, het afstellen van de molen in de ochtend, personeelsdrankjes, 20 g in plaats van 18 g per shot en over de datum geraakte melk tellen gemakkelijk op tot zo’n 360 USD per maand: 12,5% bovenop de kostprijs volgens recept. Weeg de dosis, zet streepjes op de melkkannen, maak een duidelijke regel voor personeelsdrankjes, noteer elke afschrijving met een reden en tel de voorraad minstens één keer per week.
Elke dag zicht op de kostprijs met Ordo
Ordo is een kassasysteem voor koffiebars en kleine cafés met voorraad op basis van recepten. Je legt vast hoeveel koffie, melk, siroop en bekers elk product gebruikt, en Ordo berekent de kostprijs van het recept uit de inkoopprijs van elk ingrediënt. Komt er een levering binnen tegen een nieuwe prijs, dan wordt de ingrediëntprijs het gemiddelde van de aanwezige voorraad en de nieuwe partij. Elke verkoop boekt de ingrediënten af volgens recept en legt de kostprijs vast op het moment van verkoop, zodat oude rapporten later niet verschuiven. Formaten van drankjes kunnen een portiefactor krijgen.
Afschrijvingen en correcties vragen om een reden, en een voorraadtelling laat zien waar de voorraad in het schap afwijkt van wat er zou moeten zijn. Het dashboard toont kostprijs, brutowinst en marge voor elke periode, en de export van de verkoop splitst dat uit per product. Ordo kost 1990 KGS per maand per zaak (ongeveer 23 USD) met alle functies en zoveel apparaten als je wilt, en de eerste 14 dagen zijn gratis, zonder creditcard. Ordo drukt geen fiscale bonnen af en vervangt geen gecertificeerd of geregistreerd kassasysteem, zoals het GKS in België; het werkt ernaast.
Zo gebruik je de calculator
De calculator staat direct onder dit stuk en is ingevuld met de voorbeeldwaarden. Vul je bonenprijs en dosis in, de melkprijs en hoeveelheid, beker en kleine spullen, en de verkoopprijs. Voor een raf of een drankje met plantaardige melk zet je de room of havermelk in de melkvelden en tel je siroop of suiker op bij de beker.
Calculator: kostprijs per kopje
Vragen
Hoe bereken ik de kostprijs van een kopje koffie?
Deel voor elk ingrediënt de prijs per kilo of liter door 1000 en vermenigvuldig met het aantal gram of milliliter per portie. Tel daarna alle regels op, plus beker, deksel en kleine spullen.
Wat kost het om een cappuccino te maken?
Dat hangt af van je prijzen en recept. Met bonen van 25 USD per kilo, 18 g per shot, 200 ml melk van 1,20 USD per liter en 0,15 USD voor de beker kom je op 0,84 USD. Vul je eigen cijfers in de calculator op deze pagina in.
Hoort de huur bij de kostprijs per kopje?
Nee. De kostprijs per kopje gaat over ingrediënten en wegwerpartikelen. Huur, loon en energie zijn vaste kosten; deel ze door het aantal kopjes per maand om de volledige kosten van een drankje en je break-evenpunt te zien.
Wat is het verschil tussen opslag en kostprijspercentage?
De opslag laat zien hoeveel de prijs boven de kostprijs ligt, in procenten van de kostprijs. Het kostprijspercentage is het deel van de verkoopprijs dat naar ingrediënten gaat, in procenten van de prijs. Een opslag van 300% staat gelijk aan een kostprijspercentage van 25%.
Waarom is het echte verbruik hoger dan het recept zegt?
Melk die in de kan achterblijft, het afstellen van de molen, personeelsdrankjes, afschrijvingen en doseren op het oog. Noteer afschrijvingen met een reden en vergelijk de voorraadtelling regelmatig met het verbruik volgens recept om het verschil te zien.
Is de calculator gratis?
Ja. Je kunt hem zo vaak gebruiken als je wilt zonder aanmelding, en wat je invult wordt nergens naartoe gestuurd.
Bronnen
- T—J (Tinkoff Journal): waaruit de prijs van een kop koffie bestaat (Russischtalig) — gecontroleerd 2026-10-29